PRIČE O ČAČKU I ČAČANIMA

Priče o Čačku i Čačanima-Boj na Ljubiću –Bitka kojom je dobijen rat-Prvi deo Otpor srpskog naroda u beogradskom

Priče o Čačku i Čačanima-Boj na Ljubiću –Bitka kojom je dobijen rat-Prvi deo

Otpor srpskog naroda u beogradskom pašaluku protiv dahijske strahovlade, kasnije i organizovano suprotstavljanje protiv turskog upravnog sistema, u istorijskoj nauci deli se na: Prvi srpski ustanak, Hadži-prodanovu bunu i Drugi srpski ustanak. Prvi hroničar značajnih događaja bio j eVuk Stefanović Karadžić, a odmah posle njega pridružio mu se i nemački istoričar Leopold fon Ranke koji je u Hamburgu 1829.-te godine objavio knjigu pod nazivom „Srpska revolucija“. Bila je to zanimljiva priča o borbi hrabrog naroda za obnovu njegove države. Završetak revolucionarnih procesa istoričari različito tumače.
Dr Radomir Popović iz Istorijskog instituta u Beogradu kaže da postoje različite rasprave o tome kada se završila srpska revolucija ali ono što je evidentno je da ratni deo srpske revolucijeobuhvatio vreme od 1804.-te do 1815.-te godine, da je u tom periodu bio Prvi srpski ustanak 1804.-te do 1813.-te zatim Hadžiprodanova buna 1814.-te i naravno Drugi srpski ustanak 1815.-te i njime se završio ratni deo srpske revolucije.
Doktor Miloš Timotijević iz čačanskog Narodnog muzeja smatra da srpska revolucija traje od 1804.-te godine pa sve do 1835.te godine. Praktično, kaže ugledni čačanski istoričar, to je borba ne samo za nezavisnost već i za socijalno oslobađanje, dobijanje autonomne težnje ka nezavisnoj državi, stvaranje institucija, zapravo formiranje jedne države na modernim evropskim okvirima i izvlačenje iz jednog osmanskog zaostalog feudalizma. Dakle, 1835.-te godine kada seljaci dobijaju vlasništvo nad zemljom, kada dobijamo prvi Ustav, kada se ograničava despotska vlast Miloša Obrenovića, možemo reći da je i to kraj srpske revolucije koja je počela 1804.-te godine
Neposredan povod za početak srpske pobune bila je čuvena dahijska seča knezova koja je odnela živote sedamdesetak najviđenijih Srba. Prvi ustanak otpočeo je na Sretenje 14.-tog februara 1804.-te godine pod Karađorđevim vođstvom. U prve pobede ubrajaju se osvajanje Rudnika i Čačka, a borbe su trajale do oktobra 1813.-te godine. Poraz je bio težak, ustanak je odneo mnoge žrtve a nakon njegovog sloma postradalo je srpsko stanovništvo u krvavom piru Osmanlija.
„Osmanska država je htela krvavo da uguši srpski ustanak“ govori Miloš Timotijević, „ to se desilo 1813.-te godine. Od 700 hiljada ljudi koliko je živelo tada u Karađorđevoj Srbiji, 150 hiljada je pobeglo preko Save i Dunava a 150 hiljada je pobijeno 15.-te godinei prodato u roblje. U Beogradu se dnevno, u jesen 1813.-te godine, na pijaci prodavalo 5000 žena i dece.Ti su robovi odvođeni u Bosnu, na Kosovo, Albaniju, Makedoniju, Bugarsku, Tursku ali dublje u Tursku, na pijacu u Istanbul, pa još i dalje u Damask i Aleksandriju….Rodbina tih naših ljudi koji su prodati u roblje, je išla za njima i otkupljivala ihčak do Aleksandrije. Oni koji su imali sreće da budu otkupljeni. Mnogi su umrli na tom putu.Muškarci koji su zarobljeni odvedeni su carske radionice umirali su od teškog rada i iscrpljenosti. A situacija u samom beogradskom pašaluku postala je nesnosna zato što su Turci ubijali naše ljude, otimali im žene i stavljali u svoje hareme, zatim su terali muškarce da rade na opravkama tvrđava, tako da je život postao potpuno nesiguran, ne samo za obične seljake već i za kneževe. Kneza Miloša. I u proleće 1815.te godine kada je zaista sve postalo neizdrživo oni su rešili da podignu Drugi ustanak.
Iako značaj Prvog ustanka je veliki, on predstavlja, prvu stepenicu u rešavanju nacionalnog pitranja i slobode za sve Srbe.Uspeh se ogledao u uništenju turskih organa vlasti i urganizovanju nacionalnih ustanova. A kao najvažnija tekovina izdvaja se obnova deje o srpskoj državnosti.
„Najvažnija tekovina Prvog ustanka je obnova državnosti, istini za volju ustanička Srbija još nema svoje ime. Tek kasnije kada tridesetih godina mopramo da se razgraničimo od ostatka osmanskog carstva kada pravimo autonomnu Srbiju, mi tada dobijamo svoje ime. I na neki način , državnost se tada obnavlja u nekoj punijoj meri.Mi možemo da budemo ponosni na našu Srbiju zato što smo se samostalno oslobodili. Grcima je pomogla cela obrazovana Evropa. Bugare su oslobodili Grci, i mnogi drugi narodi su dobili slobodu uz pomoć i učešće velikih sila. Srbija je samostalno dobila svoju državnost i ne samo da je samostalno dobila svoju državnost, nego je imala i tri svoje dinastije. Sve balkanske moarhije su dobile prinčeve iz Zapadne Evrope, to je jedan oblik kolonijalizma, mi to nismo uradili. Imali smo Petroviće, Karađorđeviće i Obrenoviće. Čak smo imali i Lunjevice kao jednu rezrvnu dinastiju. Pored Obrenovića i oni su iz naše okoline. Tako da su mnoge ustanove obnovljeene u Prvom svetskom ustanku od školstva, crkve, države, vojske, vlade…….Tako da možemo reći da su temelji moderne srpske državnosti potekli od 1804.-te godine a da je Knez Miloš postepeno i uporno stvorio modernu srpsku državu“ rekao je Timotijević.
Nastaviće se…….