Priče o Čačku i Čačanima – Čačanska Gimnazija – prvi deo

Priče o Čačku i Čačanima-Čačanska Gimnazija-prvi deo Tema današnje priče biće razvoj obrazovanja u Srbiji i Čačku, nakon

Priče o Čačku i Čačanima-Čačanska Gimnazija-prvi deo

Tema današnje priče biće razvoj obrazovanja u Srbiji i Čačku, nakon sticanja autonomije. Da su i sami ustanici bili svesni potrebe za školskim sistemom, govori i činjenica da si u prve nacionalne institucije i škole otvorene upravo tokom Prvog srpskog ustanka.

„Razvoj školskog sistema upravo je povezan sa razvojem državne organizacije“ kaže istoričarka Međuopštinskog istorijskog arhiva u Čačku Lela Pavlović, ona dodaje i sledeće: „Do tada obrazovanje je bilo jedino moguće po manastirima, poznato je da je Vuk Stefanović Karadžić učio u manastiru Tronoša. Melentije Nikšić u manastiru Studenica, prvi mitropolit obnovljene Srbije, Melentije Pavlović učio je u Vraćevšnici, a prvi episkop užički koji je stolovao u Čačku od 1831. Nikifor Maksimović, učio je u Nikolju kablarskom i ovčarskim Trojicama, znači u manastirima koji su u blizini Čačka. Što se tiče školstva u Prvom srpskom ustanku, naročito su značajne godine nakon 1806,-te i srpskih pobeda. Tada je i sam cilj ustanika bio da oslobode čitavu Srbiju i otvaranje novih škola.Ono što je bio veliki problem je i nedovoljan broj učitelja. Trebalo je dovesti učitelje iz daleka, Austrije i ono što se sasvim sigurno zna iz jednog Karađorđevog pisma je da je u Čačku radila škola 1809.-te, da je škola u Zablaću radila 1813.-te jer se u čačanskom arhivu čuva dokument iz februara meseca 1813.-te kada su zablaćski učenici popisivali knjige u manastiru Sretenje.“

U Srbiji Kneza Miloša, nakon sticanja autonomije na obrazovanju se radilo malo, a bogatiji ljudi su osnivali privatne škole za potrebe obrazovanja svoje dece. Da je za Kneza pitanje obrazovanja bilo sporedno vidi se iz njegovog odbijanja predloga Vuka Karadžića iz 1820.-te o osnivanju Velike škole koja bi se bavila opismenjavanjem i spremanjem ljudi za svaku službu.

Drugi Hatišerif iz 1830.-te godine, postavio je pravne osnove ka obrazovnom i kulturnom napretku Srbije a 1833.-će godine Miloš donosi Ustav Narodnih škola kneževine Srbije. Tim Ustavom je omogućeno i zvanično dato da se otvaraju škole u svim mestima kneževine Srbije. Tako da su postojale državne škole po okruzima, svega dve po okrugu i postojale su privatne. 22.-og avgusta 1836.-te godine na nagovor Vuka Stefanovića Karadžića, Knez Miloš odobrava da se pored četvorogodišnje Gimnazije u Beogradu, otvore i tri polugimnazije dvorazredne u episkopskim sedištima: u Šapcu, Čačku i Zaječaru.

Nakon izgradnje prve četiri Gimnazije, 22 osnovne škole u varošima i varošicama Srbije, u narednim decenijama postaje jasno da se procenat pismenog stanovništva u Srbiji, mora drastično povećati te da je neophodno izgraditi još škola i osnovno obrazovanje učiniti obaveznim.